´Negers in Soweto moeten niet klagen, ze hebben toch stromend water, huizen met een dak en asfaltwegen´. En weet wel: de Duitsers waren in de Tweede Wereldoorlog maar kleine jongens bij wat de Russen allemaal uitspookten´. ´Het niet-plaatsen van kruisraketten is lévensgevaarlijk, dat linkse tuig moet de mond gesnoerd worden, voordat ze het Rode Leger met open armen hier binnen willen laten´.
We spreken begin jaren ´80 en de citaten zijn niet van Sjaak zelf, maar van zijn leraar Nederlands destijds: de heer J.W.G. Kievenaar. Deze reactionaire man, benutte de drie lesuren Nederlands per week toch tenminste voor de helft voor het spuien van zijn politieke obsessies. Het was duidelijk: het gevaar kwam buiten uit het Oosten en van binnen vooral van alles wat zich ter linkerzijde van het CDA bevond. Lange monologen vol rechtse praat, uitgestort over 13-, 14-jarigen, zonder enige vorm van nuance of objectiviteit. Zijn eigenlijke vak (Nederlands; hij scheen zelfs te dichten als was dat vooral om zijn veel begaafder collega Joop van den Gevel naar de kroon te steken) had hij voor de hoger klassen gecomprimeerd in een groene bundel: Gangen en Gangmakers´. Alleen voor het VWO: aan Havisten gaf hij geen les. Deze syllabus avant la lettre bevatte een aantal definities als ´Rederijkers zijn lieden die onder het genot van plenzen bier verzen in elkaar timmeren´. En wat te denken van de karakterisering van de Renaissance als (..) een periode van hernieuwde belangstelling voor de mens, óók in zijn aardse bestaan, en de hem omringende wereld. Aangezien een dergelijke interesse ook van grote betekenis was geweest in de Antieke Culturen rondom het Oostelijk bekken van de Middellandse Zee, vond men tijdens de Renaissance dáár zijn inspiratie (..). Het heeft zijn doel niet gemist, op het niet feilloos kunnen nadreunen stonden zware sancties en daarom kan Sjaak het na 20 jaar jaar nog reproduceren. De man was gevangen in zijn eigen denkbeelden en opvattingen en stond niet meer open voor enige veranderingen. Mijn schoonmoeder, gepromoveerd op genderaspecten in ons taalgebied, zou bij hem geringschattend zijn ontvangen (´hobbyïsme dat nergens toe dient´). Mijn eigen moeder bekloeg zich bij hem, toe Sjaak een onvoldoende had gekregen op zijn rapport terwijl zijn gemiddelde een stevige ´6´ was. Pas toen hij haar kloppende berekening karakteriseerde als ´huisvrouwenlogica´werd zij echt strijdbaar. De vrouw, met ruim 25 jaar onderwijservaring, bij wie toenmalige rector-in-charge nota bene stage had gelopen, de vrouw die de schoolkrant en ouderraad draaiende hield, liet zich daardoor zelfs even overbluffen. Net als wij destijds in de klas. De angst voor een publieke schoffering of een lage beoordeling zat er zo sterk in, dat niemand de man tegensprak. Er heerste een ijzeren discipline, en het feit dat in een klas waar er dadelijks ordeproblemen waren en het daggemiddelde ´eruitgestuurden´ (een informele doch betekenisvolle index onder schoolpubers) boven de 1 lag, nauwelijks incidenten waren, dwingt ook wel weer enige bewondering af. Maar het feit dat je je machtspositie zo gebruikt had meer tegengas verdiend. Daarom als een fikse nominatie voor deze rubriek. Sjaak wist in de laatste klassen, enigszins laf doch opportunistisch, de man te ontwijken door een roosterwijziging en werd in het warme bad van de emotionele ´juf Snijders´ gedompeld. Waar hij zelfs de strips van Sjef van Oekel op zijn lijst mocht zetten. De liefde voor het vak kwam weer terug en Sjaak spreekt nu mede door te schrijven.
Even Google bekeken: de man is niet te meer traceren, evenals zijn Gangen en Gangmakers. De digitale wereld, met Google als nieuwe norm voor het al dan niet bestaan, is hem kwijt. Poetin en Schröder gaan samen naar de sauna, hamer en sikkel zijn vervangen door El Quiada en hoofdoek. Nelson Mandela is alweer president-af in Zuid Afrika. De geschiedenis heeft de man links en rechts ingehaald.
Posts
