Een geweldige avond met Steven Wilson

Net na de -voor mij onnodige- pauze richt Steven Wilson zich tot de zaal. Hij vertelt hoe hij als kind thuis allerlei soorten popmuziek te horen kreeg. Van The Carpenters, via The Beatles en Bowie naar ABBA. Hij dankt zijn ouders daarvoor en geeft aan dat hij niet zo van één stijl is. En dat er niks mis is met 'toegankelijke' popmuziek. Het is een subtiele verwijzing naar de voelbare scepsis van een deel van zijn aanhang, die zijn laatste album maar moeilijk kunnen verwerken.

Voor mij is dat album juist een kennismaking geweest met deze muzikant. Toevallig hoorde ik in de auto, op nota bene Radio 1, het nummer 'Nowhere Now' en het lukte me zowaar om de naam te onthouden. Spotify en YouTube doen dan de rest. Na een paar keer goed luisteren was ik aangehaakt en boekte ik een ticket voor zijn concert van 7 maart in de AFAS. 'An evening with Steven Wilson'. Daarmee behoorde ik tot de 'nieuwe toetreders' die óók door hem werden welkom geheten.

Het was jaren geleden dat ik naar een popconcert was geweest, maar mijn rentree was al eerder. In december vorig jaar met mijn dochter naar Rondé in TivoliVredenburg. Daar stond ik zelfs weer te springen tussen het publiek. Dit keer ging ik solo en dar had ik ook nog nooit gedaan. Zelfs als je 51 jaar bent zijn er nog genoeg 'eerste keren dus' .

Het werd een geslaagde avond. Door de setlist een beetje te verkennen wist ik wel wat er ging komen en vooral: ik herkende de nummers. Dat helpt voor mij. Net als de oordoppen die ik had ingedaan. De opening was -hoe symbolisch-  Nowhere Now. Daarna het prachtige Pariah waar de zang van Ninet Tayeb werd ondersteund door een projectie van haar op een doorzichtig gordijn voor het podium.

Daarna wat ouder werk met als hoogtepunt voor de pauze het epische Ancesteral, een staalkaart van Wilson's werk. Lange uitgesponnen nummers, met dromerige melodieën die aan Pink Floyd, maar ook wel minimal music doen denken. Het zou mij niet verbazen als Steve Wilson ook regelmatig Bach opzet. En dan weer snoeiharde gitaren ondersteund door stevige bas- en drumwerk.

Na de pauze nog meer ouder materiaal, maar dus ook het bij uitzondering 'not depressing' nummer Permanating, dat een eerbetoon aan ABBA is. Ik heb er ongegeneerd op staan dansen, de afkeer van de harde fans van het eerste uur achter me negerend. Die daarna weer op hun wenken werden bedien met nummers als  Heartattack in a Layby en Vermillioncore. Ik herken het wel van vroeger: toen de Simple Minds hun werelddoorbraak beleefden met Don't you [Forget About me] was ik ook niet blij.

Even later weer een eerbetoon aan muzikanten als Bowie en Prince die in de jaren '70 en '80 de popmuziek veranderen en toch ook 'mainstream' konden blijven. Dat was vandaag de dag niet meer mogelijk volgens hem. Ik weet niet of dat zo is, ook de muziek zelf verandert. Mijn kinderen vinden dit niks en ik vind veel van de huidige muziek maar zo-zo. En als je naar iemand als Pharell Williams kijkt: die zet toch echt wel zijn afdruk in de muziekgeschiedenis en is tegelijk mainstream.

In elk geval verklaart zijn bewondering voor Prince het gebruik van de kopstem van Wilson in nummers als Permanating en The Same Asylum as Before.  En die bewondering bleek al eerder in deze heerlijke solo uitvoering van Sign o'the Times. De uitvoering van zijn eigen Detonation was subliem, met jazzy solo's aan het eind. Sowieso gaf Steve Wilson heel veel ruimte aan zijn bandleden. Die zichtbaar plezier hadden in het spelen. Het maakte allemaal een doordachte en uitgebalanceerde indruk.

En dat was wat het concert was: in balans. Uitstekende band, goede muziek, mooie projecties, goede zang, sympathieke sfeer. Maar euforisch werd het niet. Logisch: ik had zo'n beetje de gemiddelde leeftijd, dan is het allemaal wat bedaarder. En dan was dit zelfs nog een van de eerste concerten waar het publiek stond. Daarvoor hadden ze in zalen met stoelen gespeeld. Dat had ik niet getrokken hoor. Hier móet je staan. Ook al was het slecht voor mijn marathonbenen.

De finale was sterk. Met Even Less haalde hij een oud nummer uit de kast, waarvan hij zonder valse bescheidenheid zei dat het best een goed nummer was. De finale was met The Raven That Refused To Sing (met bijhorende clip) majestueus, net vóór de rand van sentimenteel.

Blij en tevreden stapte ik weer in de trein naar huis. We hadden een avond vol deprimerende muziek gekregen, zoals Steven Wilson als met de nodige zelfspot aankondigde. Maar wel van hoge kwaliteit en passend bij iemand die -net als ik- opgroeide in de jaren '80. Een geweldige avond met Steve Wilson dus.

#fail

...of het land waar geen fouten gemaakt mogen worden

Ik ben het beu. Het gedoe, het geklaag, de stemmingmakerij, het "koe-in-de-kont-kijken'. Treinen die niet rijden bij vorst, de Fyra en van die dingen. Als iets er ook maar even uit ligt, zoals de stroom of internet, dan breekt de hel los. De hashtag #fail wordt voor het minste of geringste ingezet. Ook voor zaken die nota bene gratis zijn, het 99% van de tijd gewoon doen en die ons leven een stuk aangenamer maken. Sowieso het probleem met ICT: het heeft de samenleving ingrijpend veranderd en versterkt, maar is het pispaaltje-eerste-klas #teduur #doethetnooit #duurttelang

Als een schaatstoertocht wordt afgelast omdat het te gevaarlijk is zijn 'we' een stelletje schijters. En is er teveel bureaucratie en bemoeizucht. En als zo'n tocht ergens anders en later wel doorgaat en er zakken wat mensen door het ijs, dan wordt direct gewezen naar de verantwoordelijken. Die moeten hangen en waar was het toezicht? Als de NS een winterdienstregeling inzet om de treinendienst voorspelbaar en beheersbaar te maken dan zijn we een land van mietjes en wordt naar landen als Canada en Zweden gewezen. Toevallig landen waar de treinenfrequentie in treinen per dag in plaats van uur wordt aangeduid. Het is een hele toer om dit drukbereden spoornet in de lucht te houden, ook bij normale weersomstandigheden. Give them a break, please!

En dan die Fyra. Natuurlijk was het spoor zelf veel te duur geworden. Een tunnel door het Groene Hart, geluidswerende maatregelen, ellenlange besluitvorming: dan loopt de meter op. Dus moesten de treinen goedkoop. Daar wilde Siemens (ICE) al niet eens meer op bieden. Als 'we' voor Alstom (TGV) hadden gekozen en daar pakweg 100 miljoen meer aan hadden uitgegeven had dat het einde van een minister betekend. En een reprimande vanuit Europa vanwege het niet houden aan spelregels die zelf bedacht zijn

O ja, Europa. Ook al zoiets. Spilzucht, bureaucratie, Eurocrisis. Moesten we niet maar eens uit Europa en daar minimaal een referendum over houden? Tegelijk blijkt een volstrekt ongeschikte Nederlandse arts bij de oosterburen aan de slag te kunnen, omdat men dat niet van elkaar wist. En moet er een Europees Register komen; en wel metéén.

De voorbeelden zijn te over. Mijn punt is dat in een dergelijk klimaat niemand meer risico's wil nemen. Als het maximale het minimum is blijft er weinig marge over. En zaken die met techniek te maken hebben zijn nu eenmaal kwetsbaar. Ook in 2013. Langs de kant is het altijd makkelijk praten. Of twitteren. Laten we daar eens mee ophouden en vertrouwen hebben in de mensen die met die zaken bezig zijn. Niemand #failt voor zijn plezier.


De inhoud van dit blogje staat geheel los van mijn eigen reacties en oordelen over sommige dienstverleners.

Berlijnse ervaringen

Precies 25 jaar geleden was ik voor het eerst in Berlijn. Het was de tijd van de Koude Oorlog al begon die wel al af te nemen. Het aantreden van Gorbatsjov in de USSR gaf hoop op toenadering tussen Oost en West. Berlijn was toen het stolpunt van een -nu nog nauwelijks meer voor te stellen- ideologische, economische en politieke scheiding in Europa. Als derdejaars geografiestudent was er natuurlijk genoeg te zien in Berlijn. We bleven er dan ook een week en kregen er nog studiepunten ook voor.

In de vrije tijd, die we toch ruim kregen, stapte ik vaak in de U- en S-Bahn. Voor mij is dat een ideale manier om vertrouwd te raken met een stad. Af en toe ergens uitstappen, in de omgeving kijken of langs de bovengrondse trajecten de stad voorbij zien schieten. In Berlijn had dit wel een heel speciaal karakter. Het station Friedrichstraße lag in Oost. Maar was een knooppunt voor West. Het was ook een grensovergang, maar tevens een overstapstation voor de Westelijke metrotreinen (zie kaartje). Nergens had de Muur een onwezenlijker en daardoor grimmiger karakter voor mij. Midden in het station was een muur opgetrokken. Achter beide kanten lagen verschillende werelden. En bizar was het dat ik gewoon voor 25 DM een dag naar de overkant kon en de mensen dáár nooit naar ons. Je reed langs dichtgemetselde stations en verpauperde stadsdelen. Als je westwaarts ging kwam je bij Zoologischer Garten (bekend van Nina Hagen en Christiane F.). De "Kühdamm" en het KaDeWe als pronkstukken van het kapitalisme.

Vorige week ging ik met mijn zoon weer naar Berlijn. Voor het eerst na de val van de Muur. De Duitse Eenwording en het in ere stellen van Berlijn als hoofdstad gaf me destijds dubbele gevoelens. Een Sterk Duitsland, dat was historisch beladen. En om te zeggen dat het Westen louter zegeningen kende? Het was natuurlijk een annexatie van de voormalige DDR.

In de afgelopen 25 jaar is er veel veranderd. Duitsland is de grote pleitbezorger en financier van een Verenigd Europa gebleken. Een land dat zich bewust is van haar verleden, terughoudendheid aan daadkracht koppelt. Dit jaar was ik drie keer in Duitsland en elke keer heb ik me welkom gevoeld. Berlijn is een drukbezochte stad maar de sfeer is ontspannen. Het verschil tussen Oost en West is op het eerste gezicht verdampt. Het Oosten is het centrum geworden, maar heeft de sfeer van het Westen gekregen.

En toch: op het voormalige Checkpoint Charlie sta je midden in en op geschiedenis. Bij mijn veertienjarige zoon, die zachtgezegd matig geïnteresseerd is in geschiedenis [niet alles is erfelijk], kwam ook voor hem de bizarre historie tot leven. Waar ooit tanks reden en demonstranten stonden, kon hij nu vrij fotograferen en rondlopen. De infomatieborden langs de weg gaven een mooi, chronologisch beeld van de gebeurtenissen van de laatste 60 jaar. Het was een mooi moment samen; ik kon hem mijn eigen ervaringen meegeven en tegelijk ervoeren we de realiteit van nu. En dat is dat dit punt ook een toeristische must is geworden waar hordes zich op de foto laten zetten met fake-grenswachten.

Het huidige Berlijn laat zich ook goed vergelijken met het verleden als je de U- en S-bahnlijnen van nu ziet (zie kaart). Veel oude lijnen zijn in ere hersteld; dichtgemetselde stations weer open en ook hier is het verschil Oost-West niet meer voelbaar. Je kunt nu wéken in de metro zitten als je alles wilt hebben 'gedaan'

En over die Duitse mentaliteit nog iets. We gingen naar de wedstrijd Duitsland - Zweden, in het gerenoveerde Olympisch Stadion Duitsland speelde een uur de sterren van de hemel met prachtig, frivool combinatievoetbal; bijna Nederlands zou de chauvinist zeggen. En liep uit naar 4-0.  In het laatste half uur verspeelde die Mannschaft deze voorsprong, met een gelijkmaker in de blessuretijd. Dat zou een Duitse ploeg niet zijn overkomen denk je dan. Het toon maar aan dat er een hoop is veranderd in een kwart eeuw. 

Een heel eind

Jarenlang leidden Hugo en ik een meisjesteam. Als betrokken voetbalvader rolde je daar eigenlijk vanzelf in. Hugo wat eerder dan ik, althans bij dit team. Tien, elf jaar waren de meisjes en ze speelden nog op een half veld. Ze maakten de overstap naar een heel veld en het team ging het steeds beter doen. Er was een harde kern van zo'n tien speelsters die al die jaren bij elkaar bleven. Daaromheen kwamen en gingen andere speelsters. We gingen twee keer per week trainen, werden fanatieker en behoorden bij de betere teams van het district West I (Noord-Holland en Utrecht). In de beker werden legendarische duels gespeeld en drie jaar op rij de halve finale gehaald. En in mei vorig jaar was dan de kroon op alles: kampioen in de Hoofdklasse.

En in die jaren zie de meiden groeien. De eerste keer tijdens de jaarlijkse uitstap naar Winterswijk bleef iedereen nog keurig op de camping. Vorig jaar werden disco's afgestruind en werd gewerkt aan een kater die de volgende dag eerst weggewerkt moest worden. Om vervolgens voor de derde keer op rij daar dan de Cup te winnen. Want zo waren ze ook wel weer. Van bruggers via puberende bankhangers naar jonge volwassen vrouwen. Beugels zijn uit een ver verleden, sommigen hebben geen vriendjes meer, maar al een serieuze relatie. Slimme meiden, waar je een volwaardig gesprek mee hebt en die je niet als bemoeizuchtige ouder zien.

Eergisteren werd er een wedstrijd gespeeld door het Damesbeloftenteam van onze club (zie foto). Speelsters onder 21 speelden tegen een dames studententeam uit Utrecht. Zeven van 'onze' meiden speelden daarin mee. Bij de Dames! Hugo en ik hebben inmiddels het team al lang aan anderen overgedragen, maar dit wilden we niet missen. Hugo was grensrechter; ik stond in het veld als scheids.

Voor de start keek Hugo me aan en zei: 'we've come a long way' Inderdaad: zijn dochter gaat in Noorwegen een jaar studeren, onze schreef zich vandaag in op de Technische Universiteit. Voetballen doen ze allemaal nog en dat blijven ze hopelijk ook doen, waar ze ook ter wereld zijn. En inderdaad: we zijn een heel eind gekomen.

Bijzondere bruggen (2): Viaduc de Millau

Strikt genomen is het geen brug, maar een viaduct. En zo heet het ook. Viaduc de Millau en één van de meest indrukwekkende bouwwerken die ik in het echt heb gezien. Lekker gemaakt door 'Extreme engineering' documentaires op zenders als Discovery Channel, was het in 2007 zo ver. We waren op vakantie in de Aveyron en hadden de 80 km rijden er graag voor over. Vlak voor de brug parkeerden we en maakten we volop foto's van het viaduct. Tijdens ons ritje over de brug werd er door de VdH gefilmd, maar viel het uitzicht naar beneden nogal tegen, want je had het nauwelijks. Pas toen we via een fikse omweg bij de voet van de brug aan de overs van de Tarn kwamen -waar het bezoekerscentrum gevestigd is- kreeg je een idee van hoe groot en hoog dit bouwwerk is. Imposant.

Het Viaduc de Millau brak een aantal records (hoger dan de Eiffeltoren bijv.)en dat streelde de Franse trots natuurlijk. De overspanning van het Tarndal was een uitdaging, maar levert wel een hoop gemak op. De A75 loopt nu -zij het met een lichte omweg- lekker door en de afdaling/klim naar/uit het stadje Millau die hiermee overbodig is geworden, scheelt al gauw een uur reistijd. Zeker in de zomer als er veel verkeer is en je ziet de kruipende caravans met ongeduldigde volgers en overhitte motoren al langs de weg staan.

Bijzondere bruggen: Van Brienenoordbrug

Hoog, fier en imposant ligt de Van Brienenoordbrug over de Nieuwe Maas aan de oostflank van Rotterdam.Het indrukwekkende is wederzijds: vanaf de brug heb je een geweldig uitzicht over de stad. Elke keer als ik over de A16 rijd, wat helaas niet zo heel vaak meer is in vergelijking met mijn kinderjaren, geniet ik weer en gaat mijn hart weer open. Al die lichtjes, gebouwen en het lint van de rivier die Rotterdam zo kenmerkt.

Mijn band met de Brienenoordbrug gaat heel diep. Als tiener ontluikte mijn liefde voor de racefiets en met name voor het klimwerk. Alleen: in de polder en veengebieden is het reliëf ongeveer nihil. Wind, regen, stoplichten en verkeersdrempels: dat zijn je hindernissen. Geen mooie hellingen waar je fors terugmoet met je verzet. Daarom is de Brug de positieve uitzondering en staat deze in de regio Rotterdam op letterlijk eenzame hoogte. Vaak reed ik met mijn broer en buurjongen 's avonds nog een rondje en deden we een tijdrit op de 'Col du Brinenord'. Dat was nog voor de reconstructie, waarbij er in 1989 gewoon een tweede brug werd bijgeplaatst. Je reed dan eerst omhoog aan de westzijde, daalde en via het knooppunt IJsselmonde klom je dan aan de langere oostzijde weer terug. Via een ingewikkelde lus kwam je dan weer bij je vertrekpunt en als je het goed deed was dat in minder dan tien minuten gepiept. Dat kan niet meer en sinds die tijd heb ik nog maar één keer over de brug gefietst tijdens een eigen rondje. In 2004 en 2005 reed ik op het NK-wielrennenparcours en reed ik de brug in een wedstrijdvorm. Ik vloog er toen overheen, waarschijnlijk vol van trots en moraal.

Het is niet alleen jubel met deze Brug. Ik heb er ook echte nachtmerries van gehad. Vaak droomde ik dat ik van de brug geblazen werd of dat ik over die kenmerkende bogen ging lopen en dan viel. Of dat ik 'voor de lol' er vanaf dook en 30 meter lager ten val kwam. En als ik de brug op televisie zag raakte ik in paniek; wat ik ook had als ik andere bekende plekken in mijn geboortestad op TV zag. [deze tic is nu wel over; ik kan probleemloos naar de Dom kijken op het scherm]. En wie weet zich nog de filemeldingen te herinneren voor de verbreding. Een vaste plek in de top 3 van de files was een ABC-tje. Dat is nu voorbij, de knelpunten doen zich elders voor.

Bij mijn zoektocht vond ik een prachtig plaatje van de bouw van de brug begin jaren '60. Dat wil niet voorbij laten gaan. Onlangs werd bekend dat de Van Brienenoordbrug in een dermate slechts staat verkeert dat deze eigenlijk over tien jaar vervangen moet worden, dan zal het beeld wel anders zijn.



Inmiddels wordt op Twitter gestreden om de Brug. Wie komt er het vaakst. Het mechanisme om dat te checken is de toepassing Gowalla. Ik doe er niet aan mee; ik strijd niet meer om de Brug. Ik heb hem al zo vaak bedwongen en de Brug mij. We zijn de strijd voorbij.

Dit is een eerste blog in een korte serie Bijzondere bruggen

Tengels

Blijf er dan met je tengels van af. Dat was mijn (boze) reactie toen de film Briefgeheim zich naar het einde bewoog. Na Oorlogswinter, Brief voor de Koning en Kruistocht in Spijkerbroek een verfilming van één van mijn favoriete kinderboeken. Waar al deze films op een aanvaardbare manier afweken van de verhaallijn (bij Kruistocht was het op het randje), gaan de makers hier helemaal van het pad af. En waarom?

*spoiler*
Wat is er mis met het originele verhaal van Jan Terlouw? Het begint al met de setting van de film. Hoofdpersoon Eva woont op een werf, boezemvrienden Thomas en Jackie naast haar in een hotel aan wat ik als Vinkeveense Plassen heb begrepen. Het rijtjeshuis met de heg uit het boek was niet spectaculair genoeg. En dan gaat het meteen verder fout. Dat je mobieltjes, Ipods en andere moderniteiten ten opzichte van de jaren '70 inpast in zo'n verhaal is logisch en zelfs wel aardig. Maar de manier waarop Eva de brief vindt, de gang van zaken tijdens de verdwijning, het karakter van de 'foute' partij, had gewoon volgens de lijn van het boek kunnen worden uitgewerkt. De apotheose van het boek wordt volledig genegeerd. En sinds het ik boek voor het eerste las heeft het plaatsje Vierhouten een ongekende aantrekkingskracht. Nunspeet kan ik nooit loszien van een stenengooiende Thomas. Majoor Brandsma is geen sukkelige spion, maar er is een criminele organisatie die wordt geleid door dezelfde schurk die in Penoza speelt. Fail, fail, fail. Tot de pauze hoop je dat het dan goed komt en de belangrijke elementen in het boek, zoals juffrouw Tijnsma, de gooicapaciteiten van Thomas en het schoolkamp in Vierhouten, nog terugkomen.

Niets is minder waar. Waar in het begin sommige zaken nog wel kloppen, zoals het verdachtmaken van Eva's vader en de ruzies tussen haar ouders, gaat het verhaal op het einde totaal op de helling. Dat Jan Terlouw hiermee heeft ingestemd, zoals blijkt uit het voorwoord van de 'filmeditie' van het boek. Onbegrijpelijk. Zwaar teleurgesteld zakte ik weg in mijn stoel, terwijl de twee spruiten aan weerszijden het verhaal aandachtig volgden. Ze vonden het een leuke film en best spannend. Ik verborg mijn teleurstelling enigszins, wetende dat ze het boek nog kunnen gaan lezen. Misschien zijn zij dan wel teleurgesteld, omdat het helemaal niet op de film leek..

Er is in 1983 een TV-serie gemaakt die volgens mij veel meer het verhaal volgt en waar Leontine Ruiters (Borsato) Eva speelt. Kijken of die nog op te sporen is. [reeds gedaan]

Circle of life

Halverwege jaren '70. Achterop de Batavus-brommer van mijn vader rijden we over de Van Brienenoordbrug naar IJsselmonde. In het Huize St Antonis verblijven mijn grootouders. Ze zijn niet meer in staat om voor zichzelf te zorgen en hebben hun mooie jaren '30-twee-onder-een-kap in Schiebroek verlaten. We gaan bij ze op bezoek en ik ben angstig; de sfeer van het verzorgingshuis is niet direct prettig te noemen voor een amper tienjarig ventje. Veel contact met mijn opa en oma heb ik niet. Mijn opa is een autoritaire man die afstand houdt, al maak ik indruk op hem met mijn interesse voor de geografie. Ik zal later zijn fraaie globe en papieren, losbladige atlas erven. Mijn oma heeft een paar beroertes gehad en is moeilijk te verstaan. Het is de generatie die nog niet in staat is om volwaardig met kleinkinderen te communiceren. Mijn oma zal langer leven dan mijn opa, maar ook niet heel lang.

Vandaag, vijfendertig jaar later ga ik met mijn kinderen op bezoek bij mijn vader, die revalideert van een heupoperatie. We treffen hem, lezend in een boek, in een rolstoel in de binnentuin van het moderne, ietwat kille, maar acceptabele revalidatiecentrum in Capelle ad IJssel. Even waan ik me terug; aan de hand van dezelfde man die nu in de rolstoel zit. Tussen wat ik oude mensen noem, maar waar hij zelf inmiddels als bijna 80-jarige, ook toe behoort. De verschillen met vroeger zijn duidelijk. Mijn vader is hier om te revalideren en gaat uiteindelijk gewoon weer zelf lopend naar huis. En mijn vader is blij zijn kleinkinderen te zien en is -ondanks zijn geringe hoorvermogen- in staat gesprekjes aan te gaan. Hij wordt even later in de buitentuin rondgereden door de kinderen en we praten samen over zijn situatie. Als mijn moeder aankomt lunchen we in het bedrijfsrestaurant. Na dik anderhalf uur is hij moe en gaat hij liggen om te rusten. Wij taaien af en zwaaien hem gedag.

Het is een moment dat dat duidelijk wordt dat je volledig een generatie bent opgeschoven bent.

Dubbelgangers

Commentaar overbodig lijkt me

Dubbelgangers II

klik op de foto voor een vergroting

Het effect van wéér niet

Een topprestatie komt volgens mij vooral tot stand als het mentaal goed zit. Trainen heb je volop gedaan, de techniek heb je al geleerd. In de top zijn de marges gering. Of je nou hockeyer, schaatser, judoka of voetballer bent; de sleutel tot succes ligt vooral in je hoofd. Nog los van externe factoren, zoals verkeerde wisselinstructies, veranderend weer of arbitrale dwalingen. Dat geldt niet alleen bij de sport; de zangpedagoog hamert er bij zijn/haar pupil op vooral 'ontspannen' te blijven.

Het verlies in de finale gisteren is volgens mij vooral een mentaal verlies. Waar we allemaal, mijzelf niet uitgezonderd, ons steentje aan hebben bijgedragen. Nederland móest gisteren winnen, na de finales van 1974 en 1978 verloren te hebben. Nooit straalde het uit dat het de finale wílde winnen. Met een derde finaleverlies als self fulfilling prophecy. De angst voor een doelpunt tegen was groter dan de intrinsieke drang om er zélf één te maken. Waar Duitsland en Uruguay daar de dag ervoor juist wel uit spelvreugde en overtuiging handelden en een leuke 3-2 speelden (had ook 5-4 kunnen zijn). Het was wachten op een ingeving van Robben en verder nam niemand aanvallend initiatief. Dat is geen kritiek op de coach; met deze instelling had de winst zomaar kunnen vallen. Evenmin heeft het te maken met verdedigend spel of over 4-2-3-1 of zo. Het gaat om de overtuiging waarmee je speelt; het vertrouwen dat je uitstraalt en de vreugde die het je brengt. Spanje overtuigde daarin ook niet echt, al was het wel de betere ploeg. En als ik mijn punt had kunnen doorvoeren waren we wellicht al twee weken thuis geweest.

Nederland ontregelde Spanje, op het eerste kwartier na. Daar was vaak grof spel voor nodig, al moet ik zeggen dat Spanje niet veel er voor onder deed en zij hun slachtofferrol handiger speelden. Kritiek op de scheidsrechter is niet aan de orde, hij deed wat hij moest doen en paste dat consequent door. Zo'n eerste gele kaart voor Heitinga is gewoon dom, ga gewoon voor de bal en doe niet stoer door een tegenstander nog een extra schop te geven. Als je geen corner krijgt, draai je je om en zet je je weer schrap met zijn tienen. Op dat soort momenten onderscheid de gemiddelde speler zich als topper.

Eerlijk gezegd ben ik blij dat het WK is afgelopen. Te lang, te veel aandacht, te veel hype. Waar ik overigens volledig in mee ging. De gelegenheid maakt de dief. En nu weer 32 jaar wachten op de volgende kans; dan kijken we samen SMS-te ik mijn zoon. Aldus bijdragende aan de nieuwe collectieve obsessie: wereldkampioen moeten worden. Maar misschien moet we het zijn allen eerst willen en niet vooral meer bang zijn dat we het niet worden. Ik weet niet hoe ik me gevoeld zou hebben als ze het wel hadden gehaald. Ik zou het verkrampt hebben gevierd. Blij met de handrem erop. Alsof het feestje nog verstoord zou kunnen worden.

Het hoofd, het hart en de wolken

Sinds afgelopen dinsdag woedt er bij mij een innerlijke strijd. Nu Nederland morgen de finale speelt tegen Spanje op het WK voetbal ben ik daar behoorlijk mee bezig. Terwijl het om sport gaat en er veel belangrijker zaken in het leven zijn. Wat zijn daar dan de redenen voor. Een poging om dit te ontrafelen.

Ten eerste is er de luxe om je hier druk over te maken. Zoals de Tour zich in de maand juli afspeelt en het een onderdeel van het ultieme vakantiegevoel is. Zo'n WK tijdens de komkommertijd heeft alle ruimte. Op het werk is het allemaal wat relaxter en de warme weken hier, met BBQ en bier maken ons sowieso losser.

En dan: we willen zo graag. De Nederlandse volksaard is dat we overal over klagen, maar uiteindelijk vinden we het allemaal wel fijn hier en moeten ze niet aan 'ons' komen. Zoals met je ouders: je hebt er wel kritiek, maar als anderen dat hebben spring je direct op de bres. Het voetbalelftal is de exponent van die verholen trots. Net als Sven Kramer, Ireen Wüst of Mark Tuitert massaal op ons enthousiasme kunnen rekenen. De volleyballers in 1996, Boogerd op weg naar La Plagne; het is niet alleen voetbal waar we de oranje bril voor opzetten. Zoals velen -zoals mijzelf- uiteindelijk ook wel het -op zich volstrekt zinloze- koningshuis een warm hart toedragen.

Maar het is niet alleen een collectief sentiment dat speelt bij mij. Ik ben toch echt met de prestatie op zich bezig. Het WK is het hoogst haalbare in het voetbal, zoals de Tour in het wielrennen en bij veel sporten de Olympische spelen. De extreem moeilijke opgave om de beste te worden maakt de beleving als dat dan ook lukt erg groot. Na een aantal jaren zelf een team te hebben gecoacht (op een heel ander niveau, maar toch) dat goed presteerde op belangrijke momenten, is mijn waardering voor Bert van Marwijk zeer groot. Het gaat op dit niveau om winnen en de manier waarop is eigenlijk ondergeschikt. En een oude wet is: zolang er gewonnen wordt is de sfeer goed. Ik vind de spelvreugde en teamgeest in dit Oranje zeer duidelijk aanwezig. Dat is mooi om te zien. Maar ook bij 'ons' geldt dat winnen als doping werkt. Het is de verdienste van Bert en zijn staf dat hij de condities heeft geschapen waarin het maximale resultaat gehaald kan worden.

Dinsdag werd aan de spelers gevraagd of het WK al geslaagd was. Een volstrekt overbodige vraag. Het WK is niet geslaagd, het WK is aan de gang. Na elke winstpartij is er even een plateautje waar je op kunt uitrusten, maar de weg gaat verder. Focus heet dat, maar is inmiddels als begrip beladen. Pas als je boven bent maak je de balans op. En dat kan uiteindelijk ertoe leiden dat een ander beter was. Zo fiets ik mijn cols en beleef ik deze dagen. En -wellicht projectie- zo doet Oranje dat ook. Tot morgen pakweg 23 uur ben je niet bezig met de uitkomst maar met het proces, dat een optimaal resultaat moet opleveren. Relativeren helpt niet. En dat je niet alles in de hand hebt hoort daar ook bij. Zoals ik ook geen invloed heb op de spelers en hun benadering. En toch denk ik dat mijn focus hun focus versterkt. Onzin, maar ook hier: relativeren is niet aan de orde.

Kortom: zo'n WK raakt velen aan wezenlijke zaken die hij of zij herkent. En daardoor gaat het hart met het hoofd aan de haal en loop ik nog zeker 48 met het hoofd in de wolken.

De bal op de bebloede paal

Die ochtend, op de 25e juni 1978, had ik mijn H. Vormsel ontvangen. In de H. Christus Koningkerk in het Kleiwegkwartier van de Maasstad, vlak bij mijn geboortegrond. Als je opgroeit in een degelijk Rooms nest is dat logisch. Mijn vader lag met een gebroken knie al enkele weken op bed in de woonkamer en had het WK voetbal in Argentinië van A tot Z kunnen volgen. Bij het ontvangen van vormsel was hij niet aanwezig waardoor mijn moeder en mijn peettante mij begeleidden. Heel modern: twee vrouwen die een kind begeleidden. De vicaris (hulpbisschop) die de ceremonie verzorgde sloot de plechtigheid af met een welgemeend 'veel plezier vanavond'.

En we gingen daarmee over tot de orde van de dag. Die avond zou Nederland tegen Argentinië de WK-finale spelen. Net als vier jaar daarvoor. In 1974 was ik nog maar zeven jaar en zijn de herinneringen gefragementeerd, al is dat juichen van Der Bomber na die fatale 2-1 me altijd bijgebleven. Vier jaar later, als zesdeklaser op weg naar de middelbare school beleefde ik het veel intenser. Ik voetbalde inmiddels zelf en had dezelfde beleving en feitenkennis als mijn zoon, die nu dezelfde leeftijd heeft als ik destijds toen Nederland in 1978 de finale haalde. De wedstrijden in de voorronden waren afzichtelijk (op doelsaldo door naar de tweede fase), maar de 5-1 tegen Oostenrijk en een zwaarbevochten 2-2 tegen West-Duitsland openden de poorten naar de finale. De wedstrijd tegen Italië werd, na een 0-1 achterstand bij rust, met 2-1 gewonnen, een scoreverloop dat dat WK in veel wedstrijden voorkwam.

De sfeer in de finale was grimmig. Er hing een luchtje aan dat WK vanwege de militaire junta die daar de lakens uitdeelde, maar de sport stond voor mij toch voorop. Dat er in Argentinië fors bloed aan de paal zat besefte ik me pas veel later. Het gedoe met de bandage van René vd Kerkhof, de snippers op het veld en de herrie door de vuvuzela's-avant-la-lettre, staan mij nog heel helder bij. Nederland was een team zonder uitblinkers, maar een hecht collectief bestaande uit vooral PSV-ers. Anders dan dit jaar geen team met een Sneijder, Robben of een -ondanks alles- Van Persie. Meer Kuijtjes en Van Bommel-types. Goed: één uitzondering: Rob Rensenbrink. Die stak er wel bovenuit.

De wedstrijd eindigde in 1-1 in de reguliere speeltijd. De 'bal op de paal' van diezelfde Rensenbrink blijft hier hangen. Alsof we een millimeter van het kampioenschap verwijderd waren. Toch is hier sprake van mythevorming. Die bal was geen echte kans, maar een toevalsschot. Dat bijna nog erin was gegaan. De afloop is bekend; de druk werd te groot en de 3-1 nederlaag een feit. De Argentijnen die het verrassende Peru hadden omgekocht zullen ongetwijfeld gedrogeerd zijn geweest, maar achteraf is het ook maar beter voor het land geweest dat ze de titel haalden.

Zondag gaan we voor een nieuwe kans. Dit Oranje heeft de potentiële klasse van de '74-ploeg en de hechtheid/focus van de '78-ploeg. Wie weet is dat de ideale combinatie. De beste wedstrijd moet nog komen. Of het nu Duitsland was geweest of zoals nu Spanje is geworden; het maakt allemaal niks uit: finales staan op zich.

Voor haar

Gisteren namen we afscheid van haar. Ooit mijn grote liefde en echtgenote, moeder van mijn kinderen en later een geweldige co-ouder en dappere vriendin. De strijd tegen haar ziekte heeft zij op indrukwekkende wijze gestreden. We zullen haar verschrikkelijk missen.

Gisteren werd in de herdenkingsdienst het prachtige 'No Frontiers' gespeeld. In de uitvoering van Mary Black. Kippenvel. Een prachtige tekst, maar ook een mooie herinnering. We bezochten ooit in 1998 een theaterprogramma van Lenette van Dongen waarin zij dit zong. Het is de hele dag in mijn hoofd gebleven. In datzelfde programma zong Lennette een ander schitterend nummer (Mwana wa mama) van Khadja Nin, een zangeres uit Burundi. Ik herbeleef het gelukkige moment en draag het op aan haar.

We mwana wa mama
Tunapata haya
Mbele ya mbele
Ya wandugu
Welie tume tu biya
Dju tume ru die
Ku-u wana tema wandugu

Tabubu lee utam waambiya ni nee
Damu ya wakumwe wangabulee

Watsja lieyaa usi waa tsjee vielee
Uwambiyee yee? Wambiyee intsji nieya sie
Yee wo-otu

Munguaguidjaliya
Mbele ya duniya tutapata namna wandu gu
Ata uki umiya djaribu teena dju fitiena
Haysayidi jee


Kind van mijn moeder
We voelen schaamte
Tegenover de wereld
We maakten grote fouten
We begonnen elkaar te doden
Wat kan Tabu vertellen?

Het is haar eigen bloed dat je vergoot
Huil niet meer
Laat het niet gebeuren
Vertel hun dat dit land
Aan ieder van ons toebehoort

Wanneer het Gods wil is
Tegenover de wereld
We zullen een uitweg vinden
Ook als je pijn hebt
Probeer opnieuw
Want haat leidt nergens heen
Wat kan Tabu vertellen?

Het is haar eigen bloed dat je vergoot

WisselKant

Twee gebeurtenissen in de afgelopen week gaven aan hoe creatief en humoristisch 'we' met zijn allen zijn. We hebben nu ook nog eens Twitter om dat te kunnen uiten. De wisselfout van Sven Kramer en het aftreden van Agnes Kant waren goed voor honderden woordgrapjes, humoristische verwijzingen en spot (in milde vorm tot ronduit beledigend). Zelf heb ik me ook niet onbetuigd gelaten, vooral rond Sven Kramer. Wetende dat het niet persoonlijk bedoeld is, maar de gehele kontekst geraakt wordt, kan ik dat ook rechtvaardigen.

En toch: als je een teleurstelling krijgt te verwerken en men grapt daar zo massaal over, vind ik dat je niet kunt volstaan met een 'moet je maar tegenkunnen'. Natuurlijk: in de spotlights staan heeft zo zijn consequenties. In positieve zin zoals roem, waardering, invloed en een riant inkomen (vooral voor Sven; Agnes moet de helft afdragen aan de partijkas). Maar ook negatief. Vooral voor Agnes Kant geldt dat. Zelf vnd ik haar optreden in het algemeen overeenkomen met dat van een gefrusteerde, humorloze stresskip. Presentatie ging ten koste van de inhoud. Maar alle focus, juist op die presentatie mondde uit in een selfulling prophecy. Er werd op de vrouw gespeeld en de verkramping nam toe. Agnes werd gevangene van haar eigen beeldvorming en kon niet meer ontsnappen. Er was zelfs niet tegenop te twitteren. 'Niet geschikt voor het vak' zegt de nuchterling. Zeker, maar het vak vereist dus dat gedreven, betrokken mensen overal maar tegen moeten kunnen.

Wat dat betreft kan Agnes veel van Sven leren. Die wist zich uit de slachtofferrol te manouvreren, met een geweldige reactie op de missers (ook de teamachtervolging werd een sof). Door zijn teleurstelling te delen,en zijn verlies tegelijk te relativeren en te benoemen en vooruit te kijken bleef hij niet hangen in zijn gelijk of teleurstelling. Het klink wat pathetisch, maar hij werd daar voor mij eigenlijk een groter sportman dan wanneer hij driemaal goud had verworven. En die andere medailles komen ook nog wel. Voor Agnes zal het muntje ook wel de goede Kant op vallen :-)